Ủng Cao Su Cách Điện Cao Áp Khác Gì Ủng Cao Su Thông Thường? Phân Biệt Ủng Điện Và Ủng Lao Động

Trong các công việc liên quan đến điện cao áp, lưới điện, trạm biến áp, bảo trì thiết bị điện và thi công hệ thống điện, bảo vệ người lao động khỏi nguy cơ điện giật là yêu cầu đặc biệt quan trọng.

Một trong những phương tiện bảo vệ thường được sử dụng là ủng cao su cách điện, hay còn gọi là ủng cách điện dùng cho công việc điện.

Nhìn bên ngoài, ủng cách điện có thể khá giống một đôi ủng cao su đi mưa hoặc ủng bảo hộ thông thường. Tuy nhiên, giữa chúng có sự khác biệt rất lớn về mục đích thiết kế, vật liệu, cấu tạo, khả năng cách điện và quy trình kiểm tra.

Điểm quan trọng nhất là:

Không nên mặc định rằng một đôi ủng cao su thông thường có thể thay thế ủng cách điện.

Ủng dùng trong công việc điện phải được thiết kế và kiểm tra theo yêu cầu dành cho phương tiện bảo vệ cách điện, với cấp điện áp sử dụng phù hợp.

1. Ủng cách điện cao áp khác ủng thông thường ở điểm nào?

Sự khác biệt cơ bản có thể nhìn thấy ở 5 yếu tố:

Vì vậy, hình dáng giống nhau không đồng nghĩa với chức năng bảo vệ giống nhau.

2. Ủng cách điện phải được kiểm tra khả năng chịu điện áp

Đây là một trong những điểm khác biệt quan trọng nhất.

Đối với sản phẩm được thiết kế làm phương tiện bảo vệ cách điện, khả năng chịu điện áp phải được xác định thông qua yêu cầu kỹ thuật và quy trình kiểm tra tương ứng.

Một số sản phẩm trên thị trường được nhà sản xuất công bố thực hiện thử nghiệm điện áp cao trước khi xuất xưởng. Ví dụ, tài liệu tham khảo có đề cập đến phép thử 20 kV trong 1 phút đối với một dòng ủng nhất định.

Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý:

Không nên lấy con số 20 kV làm cấp điện áp làm việc của ủng.

Điện áp thử nghiệm và điện áp sử dụng là hai khái niệm khác nhau.

Ví dụ:

• Điện áp thử nghiệm: mức điện áp được sử dụng trong quá trình kiểm tra sản phẩm.
• Điện áp làm việc: mức điện áp mà nhà sản xuất cho phép sản phẩm được sử dụng trong điều kiện quy định.
• Cấp cách điện: phân loại theo tiêu chuẩn áp dụng.
• Điều kiện sử dụng: nhiệt độ, độ ẩm, tình trạng sản phẩm, thời gian sử dụng và các yếu tố khác.

Do đó, khi lựa chọn ủng cách điện, cần đọc nhãn sản phẩm, tài liệu kỹ thuật, cấp điện áp và tiêu chuẩn áp dụng, thay vì chỉ nhìn vào một thông số điện áp thử nghiệm.

3. Tại sao không nên dùng ủng cao su đi mưa để thay thế ủng cách điện?

Một đôi ủng cao su thông thường có thể có khả năng cách điện nhất định do bản thân cao su không phải là vật liệu dẫn điện tốt.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc sản phẩm được thiết kế để bảo vệ người lao động trước điện áp nguy hiểm.

Một đôi ủng thông thường có thể được sản xuất với mục đích:

• chống nước;
• chống bùn đất;
• làm việc ngoài trời;
• làm việc trong nông nghiệp;
• chế biến thực phẩm;
• chống dầu hoặc hóa chất;
• chống trượt;
• bảo vệ bàn chân khỏi va đập.

Các yêu cầu này khác hoàn toàn với yêu cầu đối với phương tiện bảo vệ cách điện.

Đặc biệt, người sử dụng không thể đánh giá khả năng cách điện chỉ bằng cách:

• nhìn vào chất liệu cao su;
• dùng đồng hồ đo điện trở thông thường;
• dựa vào cảm giác khi mang;
• hoặc dựa vào việc sản phẩm không gây điện giật trong những lần sử dụng trước.

Trong công việc điện, khả năng cách điện phải được xác định dựa trên thiết kế, tiêu chuẩn, chứng nhận và kiểm tra phù hợp.

4. Vật liệu của ủng cách điện có gì đặc biệt?

Vật liệu là một yếu tố quan trọng trong thiết kế ủng cách điện.

Một số loại ủng cách điện sử dụng cao su có đặc tính cách điện phù hợp, với cấu tạo được tối ưu để duy trì đặc tính điện của sản phẩm.

Trong khi đó, ủng lao động phổ thông có thể sử dụng:

• PVC;
• cao su;
• cao su tổng hợp;
• PU;
• vật liệu polymer;
• hoặc hỗn hợp nhiều vật liệu.

Việc một vật liệu có khả năng cách điện không có nghĩa rằng toàn bộ sản phẩm làm từ vật liệu đó đương nhiên trở thành phương tiện bảo vệ điện.

Đặc tính của sản phẩm còn phụ thuộc vào:

• độ dày vật liệu;
• cấu tạo nhiều lớp;
• đường nối;
• độ kín;
• hình dạng sản phẩm;
• vật liệu phụ trợ;
• tình trạng bề mặt;
• độ ẩm;
• mức độ lão hóa;
• hư hỏng cơ học.

Vì vậy, khi lựa chọn ủng cách điện cho công nhân điện, cần quan tâm đến toàn bộ thiết kế sản phẩm, không chỉ thành phần vật liệu.

5. Vì sao một số ủng cách điện không có lớp vải bên trong?

Một điểm khá khác biệt giữa ủng cách điện và ủng lao động thông thường là cấu tạo mặt trong.

Ủng lao động thông thường thường được thiết kế ưu tiên sự thoải mái. Vì vậy, nhà sản xuất có thể sử dụng:

• vải lót;
• mút xốp;
• lớp đệm;
• PU;
• vật liệu hấp thụ mồ hôi.

Những vật liệu này giúp:

• mang êm chân hơn;
• giảm cảm giác bí;
• tăng khả năng thấm hút;
• cải thiện sự thoải mái khi làm việc lâu.

Trong khi đó, đối với một số thiết kế ủng cách điện, cấu tạo được đơn giản hóa nhằm kiểm soát đặc tính điện của toàn bộ sản phẩm.

Đây là lý do một số mẫu có cấu tạo gần như hoàn toàn bằng vật liệu cách điện, không sử dụng lớp vải hoặc lớp đệm thông thường bên trong.

6. Độ ẩm có ảnh hưởng đến an toàn điện không?

Có.

Độ ẩm là một yếu tố rất đáng quan tâm trong môi trường làm việc điện.

Trong thực tế, người lao động có thể gặp:

• nước mưa;
• nước trên nền;
• mồ hôi;
• độ ẩm cao;
• bùn đất;
• hơi nước;
• chất lỏng công nghiệp.

Một sản phẩm được thiết kế cho môi trường điện phải được sử dụng đúng điều kiện mà nhà sản xuất quy định.

Đặc biệt, không nên tự suy luận rằng một đôi ủng vẫn an toàn về điện chỉ vì lớp cao su bên ngoài còn nguyên vẹn.

Nếu sản phẩm:

• bị nứt;
• bị thủng;
• bị cắt;
• bị mài mòn;
• bị biến dạng;
• bị lão hóa;
• bị bong tách;
• hoặc bị nhiễm bẩn nghiêm trọng,

thì đặc tính bảo vệ có thể bị ảnh hưởng.

7. Ủng cách điện có thể có mũi thép không?

Đây là vấn đề cần đặc biệt chú ý khi lựa chọn ủng cách điện có bảo vệ ngón chân.

Ủng bảo hộ lao động thông thường có thể sử dụng mũi thép để chống:

• vật nặng rơi;
• va đập;
• nghiền ép.

Mũi thép có ưu điểm về độ bền cơ học, nhưng thép là vật liệu dẫn điện.

Đối với một sản phẩm được thiết kế với mục đích cách điện, nhà sản xuất có thể lựa chọn mũi phi kim loại, chẳng hạn FRP hoặc vật liệu composite phù hợp.

8. Mũi FRP có ưu điểm gì?

FRP là vật liệu composite được gia cường bằng sợi.

Trong một số thiết kế giày/ủng bảo hộ, FRP có thể được sử dụng làm mũi bảo vệ thay cho thép.

Ưu điểm của mũi phi kim loại có thể bao gồm:

• không sử dụng kim loại dẫn điện;
• trọng lượng có thể thấp hơn một số loại mũi thép;
• vẫn cung cấp khả năng bảo vệ ngón chân theo thiết kế;
• phù hợp hơn với yêu cầu hạn chế vật liệu dẫn điện trong sản phẩm điện.

Tuy nhiên, cần phân biệt:

Mũi FRP không tự biến một đôi ủng thông thường thành ủng cách điện.

Toàn bộ sản phẩm vẫn phải đáp ứng các yêu cầu tương ứng nếu được sử dụng như phương tiện bảo vệ cách điện.

9. Không nên chỉ dựa vào lớp cao su để đánh giá khả năng bảo vệ

Một sai lầm phổ biến là:

“Ủng bằng cao su nên chắc chắn cách điện.”

Đây là cách hiểu không đầy đủ.

Khả năng bảo vệ điện của một đôi ủng phụ thuộc vào toàn bộ cấu trúc và trạng thái của sản phẩm.

Có thể hình dung:

Vật liệu → cấu tạo → quy trình sản xuất → kiểm tra → chứng nhận → sử dụng → bảo quản → kiểm tra định kỳ

tất cả đều có liên quan đến khả năng duy trì chức năng bảo vệ.

Một sản phẩm có lớp ngoài bằng cao su nhưng:

• không được thiết kế cho công việc điện;
• không có thông tin về cấp cách điện;
• không có hướng dẫn sử dụng điện;
• không có quy trình kiểm tra tương ứng;

thì không nên được xem là thiết bị bảo vệ điện chỉ dựa trên vật liệu.

10. Bảng phân biệt ủng cách điện và ủng lao động thông thường

11. Cách lựa chọn ủng cách điện cho công nhân điện

Khi mua ủng cách điện, không nên chỉ hỏi:

“Ủng này chịu được bao nhiêu volt?”

Nên kiểm tra đồng thời các thông tin sau:

1. Mục đích sử dụng

Xác định rõ:

• điện hạ áp;
• điện trung áp;
• điện cao áp;
• trạm biến áp;
• đường dây truyền tải;
• bảo trì thiết bị điện;
• thao tác ngoài trời.

2. Cấp điện áp và tiêu chuẩn

Kiểm tra:

• cấp cách điện;
• điện áp sử dụng;
• điện áp thử nghiệm;
• tiêu chuẩn áp dụng;
• chứng nhận hoặc tài liệu kỹ thuật.

3. Vật liệu

Ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng về:

• vật liệu cách điện;
• cấu tạo;
• mũi bảo vệ;
• vật liệu phi kim loại nếu cần.

4. Tình trạng sản phẩm

Trước mỗi lần sử dụng cần quan sát:

• vết nứt;
• lỗ thủng;
• vết cắt;
• vết cháy;
• biến dạng;
• lão hóa;
• bong tách;
• nhiễm dầu hoặc hóa chất.

5. Kiểm tra định kỳ

Đối với phương tiện bảo vệ cách điện, cần tuân thủ lịch kiểm tra/kiểm định theo tiêu chuẩn áp dụng, quy định an toàn điện của đơn vị và hướng dẫn nhà sản xuất.

Không nên tự đặt ra một chu kỳ kiểm tra chung cho mọi loại sản phẩm vì yêu cầu có thể khác nhau tùy tiêu chuẩn và loại thiết bị.

12. Ủng cách điện chỉ là một phần của hệ thống bảo vệ

Một điểm rất quan trọng là không được xem ủng cách điện như lớp bảo vệ duy nhất.

Trong công việc điện, người lao động có thể cần kết hợp nhiều phương tiện bảo vệ như:

• găng tay cách điện;
• ủng cách điện;
• thảm cách điện;
• sào cách điện;
• kính bảo hộ;
• mặt nạ bảo vệ;
• quần áo chống hồ quang;
• mũ bảo hộ;
• thiết bị kiểm tra điện áp;
• thiết bị tiếp địa;
• biển báo và rào chắn khu vực.

Việc lựa chọn thiết bị phải dựa trên đánh giá nguy cơ của từng công việc và cấp điện áp thực tế.

Đặc biệt, ủng cách điện không thay thế cho quy trình:

cắt điện → kiểm tra không còn điện → khóa và treo thẻ → tiếp địa → cô lập khu vực → thực hiện công việc

khi quy trình an toàn của công việc yêu cầu các bước này.

13. Những sai lầm thường gặp khi mua ủng điện

Sai lầm 1: Chọn ủng vì “làm bằng cao su”

Không đủ cơ sở để kết luận sản phẩm có chức năng bảo vệ điện.

Sai lầm 2: Chọn theo điện áp thử nghiệm

Điện áp thử nghiệm không nhất thiết là điện áp làm việc cho phép.

Sai lầm 3: Chỉ nhìn hình thức bên ngoài

Hai đôi ủng có thể giống hệt nhau nhưng có mục đích sử dụng hoàn toàn khác nhau.

Sai lầm 4: Không kiểm tra tình trạng trước khi sử dụng

Một vết thủng hoặc vết cắt nhỏ cũng có thể làm thay đổi khả năng bảo vệ.

Sai lầm 5: Sử dụng ủng điện quá lâu

Phương tiện bảo vệ cách điện cũng cần được bảo quản, kiểm tra và thay thế theo yêu cầu.

14. Kết luận

Ủng cách điện cao áp và ủng cao su thông thường không phải là hai sản phẩm có thể thay thế cho nhau.

Điểm khác biệt quan trọng nhất không nằm ở hình dáng bên ngoài mà nằm ở:

mục đích thiết kế + vật liệu + cấu tạo + kiểm tra điện + cấp điện áp + tiêu chuẩn áp dụng + tình trạng sử dụng.

Ủng lao động thông thường có thể rất tốt trong việc chống nước, chống bùn, chống trượt hoặc bảo vệ bàn chân khỏi các nguy cơ cơ học. Tuy nhiên, nếu sản phẩm không được thiết kế và xác nhận cho mục đích cách điện thì không nên sử dụng nó như phương tiện bảo vệ điện.

Đối với công việc có nguy cơ điện giật, hãy lựa chọn ủng cách điện phù hợp với cấp điện áp và tiêu chuẩn áp dụng, đồng thời kiểm tra tình trạng sản phẩm trước khi sử dụng và thực hiện kiểm tra định kỳ theo quy định.

TATEKSAFE có thể xây dựng nhóm sản phẩm ủng cách điện, găng tay cách điện, thảm cách điện, sào cách điện và thiết bị bảo vệ an toàn điện thành một hệ thống giải pháp đồng bộ cho nhà máy, trạm điện, đơn vị điện lực, nhà thầu M&E và đội bảo trì công nghiệp.