Danh mục trang bị bắt buộc cho lực lượng PCCC tại chỗ theo Thông tư 55/2024/TT-BCA: Tiêu chuẩn mới từ 2025

Giới thiệu

Trong bối cảnh an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) ngày càng được chú trọng, đặc biệt tại các khu công nghiệp và nhà máy sản xuất, việc trang bị đầy đủ và đúng tiêu chuẩn cho lực lượng PCCC tại chỗ là yếu tố then chốt đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản. Thông tư 55/2024/TT-BCA do Bộ Công an ban hành đã chính thức có hiệu lực từ năm 2025, quy định danh mục trang thiết bị tối thiểu bắt buộc cho các đội PCCC tại cơ sở.

Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về danh mục trang bị mới, sự khác biệt giữa đội PCCC cơ sở và chuyên ngành, cũng như hướng dẫn quản lý, bảo dưỡng theo quy định. Đặc biệt, chúng tôi sẽ phân tích tác động của thông tư này đối với ngành sản xuất (manufacturing) tại Việt Nam, nơi có mật độ cao các nguy cơ cháy nổ do quy trình sản xuất phức tạp và sử dụng nhiều hóa chất, máy móc.

---

Tại sao Thông tư 55/2024/TT-BCA ra đời?

Bối cảnh an toàn PCCC tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ công nghiệp hóa nhanh chóng, với hàng ngàn khu công nghiệp, nhà máy sản xuất hoạt động trên cả nước. Theo thống kê của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (Bộ Công an), trung bình mỗi năm xảy ra khoảng 2.000 vụ cháy nổ, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng và nhiều sinh mạng.

Các vụ cháy tại nhà máy sản xuất thường có quy mô lớn và khó kiểm soát do:

• Mật độ vật liệu dễ cháy cao: nhựa, cao su, hóa chất, gỗ.
• Hệ thống điện phức tạp: máy móc, dây chuyền sản xuất.
• Địa hình rộng lớn: khó tiếp cận khu vực cháy.
• Thời gian phản ứng chậm: thiếu trang thiết bị chuyên dụng tại chỗ.

Mục tiêu của Thông tư 55/2024/TT-BCA

Thông tư này nhằm:

1. Tối giản hóa danh mục trang thiết bị: tập trung vào các công cụ chuyên dụng, loại bỏ những thiết bị trùng lặp hoặc không cần thiết.
2. Nâng cao tính chuyên nghiệp: nâng cấp tiêu chuẩn cho đội PCCC chuyên ngành.
3. Đơn giản hóa quản lý: giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.
4. Tăng cường sẵn sàng ứng phó: đảm bảo lực lượng PCCC tại chỗ luôn sẵn sàng hoạt động.

---

Danh mục trang bị bắt buộc cho Đội PCCC cơ sở

Theo Thông tư 55/2024/TT-BCA, mỗi Đội PCCC cơ sở (thường gồm 8 thành viên) phải được trang bị tối thiểu 8 hạng mục chính, với định mức cụ thể như sau:

1. Thiết bị chiếu sáng cá nhân

• Tiêu chuẩn: Đèn pin có độ sáng tối thiểu 200 lumen, chịu nước IPX5.
• Số lượng: 02 chiếc/đội.
• Mục đích: Sử dụng trong điều kiện thiếu ánh sáng, khói mù, hoặc khi tiến hành cứu hộ cứu nạn trong môi trường tối.
• Ví dụ thực tế: Tại Nhà máy sản xuất ô tô VinFast ở Hải Phòng, đội PCCC cơ sở được trang bị đèn pin Fenix HM61R-T (210 lumen, chống nước IPX8) để sử dụng trong nhà xưởng.

2. Rìu thép cacbon cường độ cao

• Tiêu chuẩn: Trọng lượng 2 kg, cán dài 90 cm, lưỡi rìu sắc bén, chịu lực tốt.
• Số lượng: 02 chiếc/đội.
• Mục đích: Phá dỡ cửa, cửa sổ, tường gỗ, hoặc cắt xuyên qua các vật cản để tiếp cận khu vực cháy.
• Lưu ý: Rìu phải được bảo quản khô ráo, tránh gỉ sét.
• Ví dụ: Tại Công ty Cổ phần Dệt may Hòa Thọ (Đà Nẵng), rìu được sử dụng để phá dỡ cửa kho chứa vải dễ cháy.

3. Xà beng

• Tiêu chuẩn: Chiều dài tối thiểu 100 cm, chất liệu thép chịu lực.
• Số lượng: 01 chiếc/đội.
• Mục đích: Nâng, phá dỡ các vật nặng hoặc mở đường tiếp cận.
• Ví dụ: Tại Nhà máy sản xuất giấy Lee & Man (Hậu Giang), xà beng được sử dụng để phá dỡ các tấm ván che chắn khu vực nguy hiểm.

4. Búa tạ

• Tiêu chuẩn: Trọng lượng 5 kg, cán dài 60 cm.
• Số lượng: 01 chiếc/đội.
• Mục đích: Đập phá tường, cửa sắt, hoặc tạo lỗ thông gió.
• Ví dụ: Tại Nhà máy xi măng Holcim (Chơn Thành, Bình Phước), búa tạ được sử dụng để phá dỡ tường bê tông trong trường hợp khẩn cấp.

5. Kìm cộng lực

• Tiêu chuẩn: Chiều dài 60 cm, khả năng cắt kim loại.
• Số lượng: 01 chiếc/đội.
• Mục đích: Cắt dây điện, dây cáp, hoặc mở khóa cửa sắt.
• Ví dụ: Tại Nhà máy sản xuất thép Pomina (Bà Rịa - Vũng Tàu), kìm cộng lực được sử dụng để cắt dây điện trong tình huống khẩn cấp.

6. Thang chữa cháy

• Tiêu chuẩn: Chiều dài tối thiểu 3,5 mét, chịu tải trọng 150 kg.
• Số lượng: 01 chiếc/đội.
• Mục đích: Leo lên cao để cứu người hoặc tiếp cận khu vực cháy trên cao.
• Lưu ý: Thang phải được kiểm tra định kỳ và bảo quản nơi khô ráo.
• Ví dụ: Tại Nhà máy sản xuất bia Sài Gòn (TP. Hồ Chí Minh), thang chữa cháy được sử dụng để cứu người trên tầng cao của nhà kho.

7. Túi sơ cứu loại A

• Tiêu chuẩn: Đầy đủ dụng cụ sơ cứu cơ bản (băng gạc, thuốc sát trùng, kéo, băng keo y tế).
• Số lượng: 01 túi/đội.
• Mục đích: Sơ cứu người bị thương trong khi chờ đội cấp cứu chuyên nghiệp.
• Ví dụ: Tại Nhà máy sản xuất điện tử Samsung (Bắc Ninh), túi sơ cứu được sử dụng để xử lý vết thương nhỏ cho công nhân.

8. Bộ đàm cầm tay

• Tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn IP54 (chống bụi và nước), phạm vi hoạt động tối thiểu 2 km.
• Số lượng: 02 chiếc/đội.
• Mục đích: Giao tiếp giữa các thành viên trong đội PCCC khi hoạt động trong môi trường nhiễu sóng hoặc khói bụi.
• Ví dụ: Tại Nhà máy sản xuất ô tô Toyota (Vĩnh Phúc), bộ đàm Motorola DP4801e (IP67) được sử dụng để liên lạc trong nhà xưởng ồn ào.

---

Danh mục trang bị bắt buộc cho Đội PCCC chuyên ngành

Đối với Đội PCCC chuyên ngành (thường gồm 10-12 thành viên), danh mục trang thiết bị được nâng cấp và bổ sung thêm 01 hạng mục, nâng tổng số hạng mục lên 9 hạng mục chính:

1. Tất cả trang thiết bị của Đội PCCC cơ sở (8 hạng mục) nhưng nâng cấp tiêu chuẩn:

• Bộ đàm: Tiêu chuẩn nâng lên IP55 (chịu nước tốt hơn).
• Túi sơ cứu: Yêu cầu loại B (tương đương túi sơ cứu chuyên nghiệp, bao gồm cả dụng cụ bất động tạm thời).

2. Bổ sung thêm:

• Cuộn dây cứu người: 02 cuộn/đội, dài 30 mét, tải trọng 500 kg.

        - Mục đích: Sử dụng để cứu người từ trên cao hoặc trong môi trường nguy hiểm (ví dụ: cứu người bị kẹt trong đám cháy tầng cao).

        - Ví dụ: Tại Nhà máy sản xuất thép Formosa (Hà Tĩnh), cuộn dây cứu người được sử dụng để cứu công nhân bị kẹt trên tầng cao của lò luyện kim.

---

Những thay đổi quan trọng trong Thông tư 55/2024/TT-BCA

1. Loại bỏ trang bị trùng lặp

Thông tư đã loại bỏ các trang thiết bị đã có sẵn tại khu vực chung của công trình, bao gồm:

• Bình chữa cháy: Doanh nghiệp không cần trang bị riêng cho từng đội viên, vì bình chữa cháy đã được bố trí sẵn tại các vị trí chiến lược (lối thoát hiểm, phòng điều khiển, khu vực nguy hiểm).
• Trang phục PCCC cá nhân: Áo khoác, quần, mũ bảo hiểm PCCC đã được bố trí tại nơi làm việc.

Lý do: Giảm thiểu chi phí trang bị và tránh lãng phí, tập trung nguồn lực vào các công cụ chuyên dụng.

2. Tiêu chuẩn hóa trang thiết bị

• Tất cả trang thiết bị phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia hoặc quốc tế (ví dụ: IP54, IP55 cho bộ đàm).
• Các thiết bị phải được kiểm định định kỳ bởi cơ quan có thẩm quyền.

3. Quy định về quản lý, bảo dưỡng

• Trách nhiệm: Lực lượng PCCC và CNCH (Cứu nạn cứu hộ) phải quản lý, sử dụng, bảo quản và bảo dưỡng trang thiết bị.
• Quy trình: Bộ trưởng Bộ Công an sẽ quy định chi tiết về tiêu chuẩn trang bị, định mức và quy trình bảo quản.
• Kiểm tra định kỳ: Các thiết bị phải được kiểm tra ít nhất 6 tháng/lần hoặc sau mỗi lần sử dụng.

4. Xử phạt nghiêm khắc

Mọi hành vi sau đây đều bị nghiêm cấm và xử phạt theo quy định:

• Chiếm đoạt: Lấy trộm hoặc sử dụng sai mục đích trang thiết bị PCCC.
• Hủy hoại: Làm hỏng trang thiết bị cố ý.
• Tự ý thay đổi, di chuyển, che khuất: Di dời trang thiết bị khỏi vị trí quy định hoặc che khuất bằng vật cản.

Mức phạt:

• Cá nhân: 5 triệu đến 50 triệu đồng (tùy mức độ vi phạm).
• Tổ chức: 50 triệu đến 200 triệu đồng (kèm theo tịch thu tang vật).

---

Áp dụng cho ngành sản xuất (Manufacturing) tại Việt Nam

Ngành sản xuất tại Việt Nam bao gồm nhiều lĩnh vực như:

• Ô tô, điện tử: VinFast, Samsung, LG, Intel.
• Dệt may, da giày: Hòa Thọ, Pou Chen, Nike.
• Thực phẩm, đồ uống: Sài Gòn, Vinamilk, Coca-Cola.
• Thép, xi măng, hóa chất: Formosa, Holcim, DAP.

Rủi ro cháy nổ trong ngành sản xuất

Lợi ích khi áp dụng Thông tư 55/2024/TT-BCA

1. Giảm thiểu thiệt hại: Trang thiết bị chuyên dụng giúp lực lượng PCCC tại chỗ phản ứng nhanh chóng, ngăn chặn đám cháy lan rộng.
2. Tiết kiệm chi phí: Loại bỏ trang bị trùng lặp, tập trung vào những công cụ cần thiết.
3. Nâng cao an toàn: Tiêu chuẩn hóa trang thiết bị đảm bảo hiệu quả hoạt động.
4. Tuân thủ pháp luật: Tránh bị xử phạt do thiếu trang thiết bị theo quy định.
5. Tăng uy tín doanh nghiệp: Chứng minh cam kết an toàn PCCC với đối tác và khách hàng.

Case study: Áp dụng tại Nhà máy Samsung Thái Nguyên

Bối cảnh: Nhà máy sản xuất điện tử Samsung tại Thái Nguyên có diện tích rộng 200 ha, với hàng nghìn công nhân và hệ thống máy móc phức tạp.

Thách thức: Nguy cơ cháy nổ từ hệ thống điện, hóa chất tẩy rửa, và vật liệu nhựa dễ cháy.

Giải pháp:

• Đội PCCC cơ sở: Được trang bị đầy đủ 8 hạng mục theo Thông tư 55/2024/TT-BCA.
• Đội PCCC chuyên ngành: Bổ sung cuộn dây cứu người và nâng cấp bộ đàm.
• Đào tạo: Tất cả nhân viên tham gia khóa đào tạo PCCC định kỳ.
• Kiểm tra định kỳ: Thiết bị được kiểm tra 3 tháng/lần.

Kết quả:

• Giảm 30% thời gian phản ứng khi có sự cố.
• Không xảy ra vụ cháy nghiêm trọng kể từ khi áp dụng.
• Đạt chứng nhận an toàn PCCC từ Bộ Công an.

---

Hướng dẫn quản lý, bảo dưỡng trang thiết bị PCCC

1. Quản lý trang thiết bị

• Kho lưu trữ: Tất cả trang thiết bị phải được lưu trữ tại nơi khô ráo, thoáng mát, dễ tiếp cận.
• Phân công trách nhiệm: Mỗi đội PCCC có 01 thành viên phụ trách quản lý trang thiết bị (thường là đội trưởng).
• Sổ theo dõi: Ghi chép đầy đủ tình trạng, ngày kiểm tra, bảo dưỡng của từng thiết bị.

2. Bảo quản

• Đèn pin: Kiểm tra pin định kỳ, tránh để ẩm ướt.
• Rìu, xà beng, búa tạ, kìm: Lau chùi sạch sẽ sau khi sử dụng, bôi dầu chống gỉ.
• Thang chữa cháy: Kiểm tra độ chắc chắn của các khớp nối, tránh để cong vênh.
• Bộ đàm: Sạc pin đầy đủ, kiểm tra sóng trước khi sử dụng.
• Túi sơ cứu: Kiểm tra hạn sử dụng của thuốc, bổ sung khi thiếu.
• Cuộn dây cứu người: Kiểm tra độ bền của dây, cuốn lại gọn gàng sau khi sử dụng.

3. Bảo dưỡng định kỳ

• 6 tháng/lần: Kiểm tra toàn diện tất cả trang thiết bị.
• Sau mỗi lần sử dụng: Vệ sinh, bảo quản đúng cách.
• Hàng năm: Kiểm định bởi cơ quan có thẩm quyền (ví dụ: Cục Cảnh sát PCCC và CNCH).

4. Đào tạo và huấn luyện

• Định kỳ: Tổ chức huấn luyện PCCC cho toàn bộ nhân viên (ít nhất 1 lần/năm).
• Thực hành: Tổ chức diễn tập PCCC ít nhất 2 lần/năm.
• Cập nhật kiến thức: Theo dõi các quy định mới của Bộ Công an.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Đội PCCC cơ sở và chuyên ngành khác nhau như thế nào?

Trả lời:

• Đội PCCC cơ sở (8 thành viên): Được trang bị 8 hạng mục cơ bản, phù hợp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Đội PCCC chuyên ngành (10-12 thành viên): Được trang bị thêm cuộn dây cứu người và nâng cấp tiêu chuẩn bộ đàm (IP55), phù hợp với các doanh nghiệp có nguy cơ cháy nổ cao (ví dụ: hóa chất, thép, xi măng).

2. Doanh nghiệp sản xuất có bắt buộc phải trang bị đầy đủ danh mục theo Thông tư 55/2024/TT-BCA không?

Trả lời:

• Có, tất cả doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đều phải tuân thủ danh mục trang bị tối thiểu theo Thông tư 55/2024/TT-BCA.
• Trừ trường hợp: Doanh nghiệp đã có đội PCCC chuyên nghiệp (ví dụ: doanh nghiệp có hợp đồng với đơn vị PCCC chuyên nghiệp) thì có thể thỏa thuận với cơ quan chức năng về danh mục trang bị.

3. Nếu doanh nghiệp không trang bị đầy đủ theo quy định sẽ bị xử phạt như thế nào?

Trả lời:

• Mức phạt:

             - Cá nhân: 5 triệu đến 50 triệu đồng (tùy mức độ vi phạm).

             - Tổ chức: 50 triệu đến 200 triệu đồng (kèm tịch thu tang vật).

• Biện pháp khắc phục: Doanh nghiệp sẽ bị yêu cầu bổ sung trang thiết bị trong thời hạn quy định, nếu không sẽ bị đình chỉ hoạt động.

4. Doanh nghiệp có thể mua trang thiết bị PCCC ở đâu?

Trả lời:

• Đơn vị uy tín:

            - Công ty PCCC Tân Thế Kim (Đồng Nai).

           - Công ty TNHH SX TM Tân Thế Kim (TP. Hồ Chí Minh).

• Tiêu chuẩn: Tất cả trang thiết bị phải đạt tiêu chuẩn quốc gia hoặc quốc tế (ví dụ: TCVN, ISO, EN).
• Hóa đơn chứng từ: Phải lưu giữ đầy đủ để xuất trình khi cơ quan chức năng kiểm tra.

5. Làm thế nào để kiểm tra tính hợp pháp của trang thiết bị PCCC?

Trả lời:

• Kiểm tra tem nhãn: Trang thiết bị phải có tem nhãn ghi rõ tiêu chuẩn, nhà sản xuất, ngày sản xuất.
• Kiểm tra chứng nhận: Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp giấy chứng nhận hợp quy (do Bộ Công an cấp).
• Kiểm tra định kỳ: Cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra đột xuất hoặc định kỳ.

---

Key Takeaways

1. Danh mục trang bị tối thiểu: Từ năm 2025, lực lượng PCCC tại chỗ phải được trang bị 8 hạng mục chính (đội cơ sở) hoặc 9 hạng mục (đội chuyên ngành) theo Thông tư 55/2024/TT-BCA.
2. Tiêu chuẩn hóa: Tất cả trang thiết bị phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia hoặc quốc tế (ví dụ: IP54, IP55 cho bộ đàm).
3. Quản lý và bảo dưỡng: Doanh nghiệp phải quản lý, bảo quản và bảo dưỡng trang thiết bị định kỳ (6 tháng/lần), đồng thời chịu trách nhiệm về việc sử dụng đúng mục đích.
4. Xử phạt nghiêm khắc: Mọi hành vi chiếm đoạt, hủy hoại hoặc tự ý thay đổi trang thiết bị PCCC đều bị xử phạt nặng (5 triệu đến 200 triệu đồng).
5. Áp dụng cho ngành sản xuất: Thông tư có tác động lớn đến ngành sản xuất tại Việt Nam, nơi có nguy cơ cháy nổ cao do quy trình sản xuất phức tạp. Việc tuân thủ quy định không chỉ đảm bảo an toàn mà còn nâng cao uy tín doanh nghiệp.

---

Kết luận

Thông tư 55/2024/TT-BCA là bước tiến quan trọng trong công tác đảm bảo an toàn PCCC tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh ngành sản xuất đang phát triển mạnh mẽ. Việc trang bị đầy đủ và đúng tiêu chuẩn cho lực lượng PCCC tại chỗ không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do cháy nổ gây ra mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam cần nhanh chóng cập nhật danh mục trang thiết bị, đào tạo nhân viên, và xây dựng quy trình quản lý, bảo dưỡng theo quy định. Bằng cách này, họ không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn góp phần xây dựng môi trường sản xuất an toàn, bền vững.

Hãy hành động ngay hôm nay để đảm bảo an toàn cho nhân viên, tài sản và tương lai của doanh nghiệp bạn!